Από το Μαρόκο μέχρι το Ιράν, τα αυταρχικά καθεστώτα αποσταθεροποιούνται και η Δύση πρέπει να κάνει τις επιλογές της.

Το κίνημα που έδωσε τέλος στη δικτατορία του Μπεν 'Αλι, στην Τυνησία, ήταν ελάχιστα οργανωμένο, εντελώς απρόβλεπτο και με μοναδικό συνδετικό κρίκο το αίσθημα οργής και δυσαρέσκειας ενός μεγάλου μέρους του τυνησιακού λαού.
Στην αρχή έμοιαζε με μια κλασική εξέγερση των πεινασμένων ή, όπως λένε στον αραβικό κόσμο, μια «εξέγερση για το ψωμί»: ένας νεαρός πτυχιούχος αυτοπυρπολήθηκε επειδή η αστυνομία έκλεισε το κιόσκι όπου πουλούσε φαγητό σε μια μικρή πόλη 260 χιλιόμετρα από την Τύνιδα.
 
Αν εξαπλώθηκε και είχε τα αποτελέσματα που είχε, αυτό ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, ο σημαντικότερος των οποίων ήταν η εύθραυστη φύση της τυνησιακής δικτατορίας.
Ηλικιωμένος και με ελάχιστα κίνητρα, μην κατανοώντας πια την κοινωνία ούτε τις νέες ηγετικές τάξεις, ο Μπεν 'Αλι δεν έδειξε μεγάλη διάθεση να υπερασπιστεί τον εαυτό του και το καθεστώς του.
Σαν χάρτινος πύργος, το καθεστώς κατέρρευσε μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα, ενώ στο εξωτερικό αντιμετωπιζόταν ως ισχυρό και σταθερό.
Τα είχε καταφέρει καλύτερα στον οικονομικό τομέα από τα καθεστώτα της Αιγύπτου ή της Αλγερίας, έπασχε όμως αλλού: στο ότι αδυνατούσε να κατανοήσει την καινούργια κοινωνία που είχε απέναντί του, μια κοινωνία που αισθανόταν ένα βαθύ αίσθημα αδικίας για το χάσμα ανάμεσα σε μια μικρή τάξη προνομιούχων και έναν πληθυσμό στα όρια της απελπισίας.
 
Σε αυτό το ταξικό χάσμα πρέπει να προστεθούν ένα σύστημα καταστολής και τρομοκρατίας από τα πιο άγρια στον αραβικό κόσμο, καθώς και ένα σύστημα οικογενειακής διαφθοράς που όμοιό του συναντά κανείς μόνο στην Αίγυπτο και στην ανώτερη στρατιωτική ιεραρχία της Αλγερίας.
Η πτώση του Μπεν 'Αλι θυμίζει την πτώση του Σάχη: ο τελευταίος, όπως και ο τυνήσιος δικτάτορας, είχε γεράσει και θεωρούσε την απόλυτη εξουσία του κάτι το αυτονόητο.
Το κακό ήταν ότι στο αντίπαλο στρατόπεδο υπήρχε η χαρισματική φυσιογνωμία του αγιατολάχ Χομεϊνί , που ήθελε να εγκαθιδρύσει μια άλλη αυταρχική διακυβέρνηση στο όνομα του Ισλάμ.
Και το κατάφερε, επειδή οι νέες μεσαίες τάξεις του Ιράν στερούνταν μιας πολιτικής και ηθικής καθοδήγησης.
Στην Τυνησία, σημειώνει ο κοινωνιολόγος Φαρχάντ Χοσροχαβάρ στη Μοντ, τέτοια εναλλακτική λύση δεν υπήρχε.
Και το διεθνές κλίμα δεν είναι πια εκείνο που υπήρχε με τον Σάχη.
Η αναλογία με το Ιράν σταματά εδώ.
Παρά την εξαιρετικά μεγάλη κινητοποίηση τον Ιούνιο του 2009, το «Πράσινο Κίνημα» δεν μπόρεσε να ανατρέψει το αυταρχικό καθεστώς του Ιράν γιατί το τελευταίο είναι καλύτερα οργανωμένο και όχι τόσο γερασμένο όσο το καθεστώς του Μπεν 'Αλι.
Ισως αυτό να συμβεί σε μια εποχή μετά τον Χαμενεΐ.
Η πτώση του Μπεν 'Αλι αποσταθεροποιεί, είτε το θέλουμε είτε όχι, κι άλλες αυταρχικές αραβικές κυβερνήσεις της περιοχής, είτε πρόκειται για την Αίγυπτο είτε για την Αλγερία, την Ιορδανία, ακόμη και το Μαρόκο.
 
Όλα αυτά τα καθεστώτα χαρακτηρίζονται από ένα σημαντικό έλλειμμα νομιμότητας, όλα στηρίζονται σε μια αντιδημοκρατική άποψη για την κοινωνία, όλα τροφοδοτούνται από τη διαφθορά και τη συγκέντρωση των εξουσιών στα χέρια ενός ανθρώπου ή μιας μικρής ομάδας στρατιωτικών.
Όλα εξαρτώνται από την άμεση ή έμμεση στήριξη της Δύσης μπροστά στον κίνδυνο που λέγεται ριζοσπαστικός ισλαμισμός.
Το μεγάλου ατού των κινημάτων είναι, παραδόξως, η αδύναμη οργάνωσή τους και ο απολύτως απρόβλεπτος χαρακτήρας τους.
 
Το Internet τα βοηθά να μεταδίδουν τις εικόνες της καταστολής στο εξωτερικό, αλλά η κυριότερη δύναμή τους βρίσκεται στην εσωτερική σήψη των δεσποτικών καθεστώτων που δεν έχουν πλέον τίποτα να προτείνουν, ούτε στους οπαδούς τους ούτε στους άλλους.
Όσο για τις δυτικές χώρες, είναι καιρός να καταλάβουν τη βασική επιλογή που έχουν: είτε να υποστηρίξουν δικτατορίες που σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό αποσυντίθενται είτε να ενισχύσουν το διογκούμενο μέρος της αραβικής κοινής γνώμης που ζητά ανοιχτές και δημοκρατικές κυβερνήσεις.