Όλη η αλήθεια για τα Γκούλαγκ, από το βιβλίο της Αν Απλμπάουμ

H ζωή και ο θάνατος στα φοβερά Γκούλαγκ είναι το θέμα του βιβλίου της αμερικανίδας δημοσιογράφου Αν Άπλμπάουμ, που κυκλοφορεί και στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Ιωλκός : «Γκούλαγκ-Η αληθινή ιστορία». Πρόκειται για μία «βίβλο» 734 σελίδων που παρουσιάζει την οργάνωση, την εργασία, τις τιμωρίες, το σύστημα φρούρησης, τις ανακρίσεις, τη ζωή των ανδρών και γυναικών κρατουμένων και των παιδιών τους, τους ετοιμοθάνατους, τις εξεγέρσεις, τις αποδράσεις στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και σωφρονισμού της σοβιετικής ένωσης , από την ίδρυσή τους αμέσως μετά τη Ρωσική Επανάσταση μέχρι το απόγειό τους επί Στάλιν και το κλείσιμο τους από τον Γκορμπατσώφ.

Χρησιμοποιώντας νέες πηγές η συγγραφέας μας ταξιδεύει στον τραγικό κόσμο των φυλακών, που αποτελούσαν ένα δίκτυο διάσπαρτο απ΄ άκρη σ΄άκρη της Σοβιετικής Ένωσης: από τα νησιά της Λευκής Θάλασσας μέχρι τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας , από τον Αρκτικό Κύκλο μέχρι τις πεδιάδες της Κεντρικής Ασίας , από το κέντρο της Μόσχας μέχρι τα προάστια του Λένινγκραντ. Στα 476 Γκούλαγκ, που είναι ακρωνύμιο του GULAG, Glavnoe Upravlenie Lagerei, δηλαδή Κεντρική Διοίκηση Στρατοπέδου , πέρασαν 18 εκατομμύρια άνθρωποι και υπολογίζεται ότι 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι δεν επέστρεψαν ποτέ στις εστίες τους.

Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι κρατούμενοι -ποινικοί και πολιτικοί- παρήγαγαν το 1/3 του χρυσού της χώρας και δούλευαν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες σε εργασίες υλοτομίας, εξόρυξης μεταλλευμάτων, έργων υποδομή, γεωργίας, μέχρι και σε σχεδιασμό αεροσκαφών και πυροβολικού. Η μαύρη ζωή περιγράφεται με μαρτυρίες και ντοκουμέντα σε αυτά τα κρατίδια μαύρης εργασίας, που είχαν δικούς τους νόμους, συνήθειες, κώδικα ηθικής ακόμα και δική τους αργκό.«Χρόνια μετά την αποφυλάκισή τους οι κρατούμενοι σε αυτά τα στρατόπεδα αναγνώριζαν συχνά πρώην τροφίμους στο δρόμο απλώς και μόνο από το βλέμμα στα μάτια τους» γράφει η συγγραφέας.

Το καθεστώς επιχείρησε να αναμορφώσει τους εχθρούς του βάσει της αρχής, ότι ο σωφρονισμός θα επιτευχθεί μέσω της εργασίας.

Η αρχή αυτή έφτασε στο τρομερό αποκορύφωμά της κατά την κατασκευή της Διώρυγας της Λευκής Θάλασσας ,όταν στις 21 Απριλίου 1933, μετά από μια προπαγανδιστική ομιλία και επαναστατικά τραγούδια, ακολούθησε ένα διήμερο καταναγκαστικής εργασίας όπου για 48 ολόκληρες ώρες κανένας από τους 33.000 εργάτες δεν άφησε τη θέση! Ανάμεσα στα πάμπολλα τεκμήρια της συγγραφέως είναι και αυτό από στρατόπεδο στα Ουράλια, στο οποίο οι μητέρες, μη αντέχοντας να βλέπουν τα παιδιά τους να πεθαίνουν από επιδημίες και να διαπιστώνουν ότι οι διοικητές απέκρυπταν από τους ανωτέρους τους, αποφάσισαν να στείλουν στις περιφερειακές αρχές μία επιστολή, όπου, μεταξύ άλλων, έλεγαν: «Σε ένα δωμάτιο 12 τετραγωνικών μέτρων ζούνε 30 αγόρια. Υπάρχουν μόλις 7 κρεβάτια. Τα παιδιά κοιμούνται στο βρώμικο πάτωμα . Σκαρφαλώνουν στους τοίχους προσπαθώντας να δραπετεύσουν. Δεν έχουν νερό για μέρες ολόκληρες. Υπάρχει μόνο ένα φλιτζάνι και λιγοστά πιρούνια. Τρώνε μα βάρδιες η με τα χέρια».Η Αν ‘Απλμπάουμ στο τέλος του βιβλίου προσπαθεί ν΄ απαντήσει στο ερώτημα γιατί το θέμα των Γκούλαγκ συνέχισε επί χρόνια να μην ενοχλεί τους διανοούμενους της Αριστεράς στη Δύση… Η έκδοση εμπλουτίζεται με φωτογραφικό υλικό, διεθνή βιβλιογραφία και ευρετήριο.

Η συγγραφέας είναι αρθογράφος και μέλος της συντακτικής ομάδας της “Washington Post”.