Δευτέρα 18 Ιουλίου 2011

Οι 23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό...

 «Η παγκόσμια οικονομία έχει γίνει σμπαράλια». Mε αυτή τη διαπίστωση ξεκινά την εισαγωγή στο βιβλίο του «23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό» ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας της Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ Χα-Τζουν Τσανγκ. Ο 48χρονος επιστήμονας που γεννήθηκε στη Νότια Κορέα είναι ένας από τους πλέον διακεκριμένους στον τομέα της αναπτυξιακής οικονομίας. Το 2005 τιμήθηκε με το βραβείο Βασίλι Λεόντιεφ για τη Διεύρυνση των Οριζόντων της Οικονομικής Σκέψης.


Oπως συνεχίζει στην εισαγωγή του για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, «η ανάκαμψη δεν είναι σε καμία περίπτωση βέβαιη. Eλλειψη οικονομικών μεταρρυθμίσεων, οι χαλαρές οικονομικές και νομισματικές πολιτικές οδήγησαν σε νέες οικονομικές φούσκες» την ίδια στιγμή που η πραγματική οικονομία βρίσκεται σε κάμψη και διψά για εισροή κεφαλαίων. Σε αυτή τη θύελλα της οικονομικής κρίσης, ακόμα και αν διατηρηθεί η ανάπτυξη, ισχυρίζεται ότι «μπορεί να περάσουν πολλά χρόνια ώσπου οι εταιρίες αλλά και τα νοικοκυριά καταφέρουν να ισοσκελίσουν τον προϋπολογισμό τους», ενώ τα τεράστια ελλείμματα που δημιούργησε η κρίση θα εξαναγκάσουν τις κυβερνήσεις να μειώσουν τις «δημόσιες επενδύσεις και τις κοινωνικές παροχές, γεγονός που θα επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη, την καταπολέμηση της φτώχειας και της κοινωνικής σταθερότητας για δεκαετίες». 

Σκοπός του βιβλίου, αυτού όπως σημειώνει ο συγγραφέας, είναι να ανακαλύψει κάποιος ορισμένες αλήθειες για τον καπιταλισμό για τις οποίες οι «οπαδοί της ελεύθερης αγοράς δεν θα μιλήσουν ποτέ» και αναφέρει πως το πόνημά του δεν είναι «αντικαπιταλιστικό μανιφέστο» διευκρινίζοντας πως η κριτική του στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς δεν συνεπάγεται και άρνηση του καπιταλισμού. Ειδικά θεωρεί ότι η οικονομική καταστροφή που βιώνουμε στην εποχή μας είναι αποτέλεσμα της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς που άρχισε να εφαρμόζεται από τη δεκαετία του 1980. Η αποδέσμευση από κάθε παρεμβατισμό, κρατικό ή μη, της αγοράς με το σκεπτικό ότι έτσι θα ήταν πιο δίκαιη και αποδοτική άφησε τις εταιρίες αχαλίνωτες να ορίζουν τους κανόνες. Και το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής φαίνεται τώρα με τις ΗΠΑ, όπου από το 1970 οι μισθοί έμειναν στάσιμοι. Αντίθετα σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία η ανάπτυξη ήταν αλματώδης, έστω και αν ο καταμερισμός δεν είναι δίκαιος. Παράλληλα αυτές οι χώρες δεν φιλελευθεροποίησαν εντελώς τις οικονομίες τους. 

Ακόμα στην υποσαχάρια Αφρική παρέμεινε στάσιμο το χαμηλό βιοτικό επίπεδο εδώ και τριάντα χρόνια. Και στο ίδιο διάστημα στη Λατινική Αμερική οι αποδοχές μειώθηκαν κατά τα δύο τρίτα. «O,τι υποστηρίζουν οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι είναι εν μέρει αληθινά, στην καλύτερη των περιπτώσεων, ή εντελώς αβάσιμα», διαπιστώνει και επιδιώκει να πείσει τον αναγνώστη μέσα από τις σελίδες του βιβλίου ότι «οι αλήθειες που ευαγγελίζονται οι οικονομολόγοι των ελεύθερων αγορών βασίζονται σε οκνηρές υποθέσεις και κοντόφθαλμα οράματα, για να μην πω σε συμφεροντολογικές αντιλήψεις». Τον πρόλογο της έκδοσης έγραψε ο Γιώργος Καλπαδάκης (πολιτικός επιστήμονας, διδάκτορας του Πολιτικού Τμήματος της Νομικής Σχολής Αθηνών), ο οποίος υπογραμμίζει για τον Χα-Τζουν Τσανγκ ότι τα «διδάγματα από την ιστορία που αναδύονται μέσα από το έργο του καθίστανται ιδιαίτερα χρήσιμα για την αποτίμηση της υφιστάμενης κατάστασης στη Γηραιά Hπειρο». Δηλαδή η κρίση, όπως υποστηρίζει ο Kορεάτης καθηγητής, προκλήθηκε κατά κύριο λόγο από την απελευθέρωση των αγορών η οποία επέτρεψε την ανεξέλεγκτη δημιουργία εξωτικών, αδιαφανών και συχνά καταστροφικών χρηματοοικονομικών προϊόντων. 

Ειδικά για την Ελλάδα, καθώς εντείνονταν οι κερδοσκοπικές επιθέσεις, ξεκίνησε μία αντιπαράθεση που κατέληξε να αποπροσανατολίζει το κοινό από εκείνα που ο συγγραφέας θεωρεί υποκειμενικές αιτίες των ελλειμμάτων. Στην Ελλάδα λοιπόν δαιμονοποιήθηκαν η διαφθορά, οι πελατειακές σχέσεις και η κακοδιαχείριση. Παράλληλα αυτά τα αίτια έγιναν και πρωτοσέλιδα στο εξωτερικό βαπτίζοντας και τον λαό της χώρας οκνηρό και καταχραστή των κοινοτικών κονδυλίων. Χωρίς να διαφωνεί ο συγγραφέας για τη συμβολή των αιτιών, θεωρεί πως τα δημοσιονομικά ελλείμματα είναι απότοκα των οικονομικών υπερβολών στον ιδιωτικό τομέα και τη δραστικής μείωσης των φορολογικών εσόδων, ενώ εσκεμμένα «συσκοτίζεται» πως οι ηγέτιδες δυτικοευρωπαϊκές οικονομίες αναπτύχθηκαν επειδή είχαν ακολουθήσει τον δρόμο του επιτυχούς παρεμβατισμού. Πράγμα που σημαίνει: μέτρα για την ενίσχυση νέων βιομηχανιών, χρήση ενός ευρέος φάσματος κρατικών επιδοτήσεων, αυστηρός έλεγχος στις ξένες επενδύσεις και σε ορισμένες χώρες κρατική ιδιοκτησία σε κομβικής σημασίας βιομηχανίες. 

Στο βιβλίο ο Τσανγκ παραθέτει εναλλακτικές λύσεις διαφορετικής πορείας εξόδου από την κρίση, ενώ παρέχει πλήθος πληροφοριών και στοιχείων για το χρήμα, την ισότητα, την ελευθερία και την απληστία.

 
Μετάφραση: Τάσος Σαμουηλίδης

Πρόλογος: Γιώργος Καλπαδάκης

Εκδόσεις: «Καστανιώτη»



 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου